Tot een punt komen

Het voordeel van een zwaard is dat het een punt heeft, een vorm waarin kracht kan worden samengebald, zodat het wapen zich een weg kan banen door alles wat zich voor die punt bevindt. Daarom wordt het zwaard vaak gezien als een spiritueel symbool. In de westerse wereld kennen we het beeld van de heilige ridder Sint Joris die de draak verslaat – soms met een zwaard, soms met een lans of speer, wat binnen dit kader hetzelfde is. Het is het beeld van het kwaad dat wordt verslagen door onwankelbare, geconcentreerde kracht.

In het Oosten hanteert de bodhisattva Manjusri ook een zwaard. Een bodhisattva is iemand op het spirituele pad die de eigen persoonlijke bevrijding uitstelt om, vanuit compassie, anderen te helpen hun doel te bereiken. Manjusri met zijn vlammende zwaard vertegenwoordigt de kracht van transcendente wijsheid om onwetendheid en dualiteit te verslaan. Deze bodhisattva wordt vaak afgebeeld terwijl hij op een leeuw rijdt, omdat het temmen van de geest door wijsheid vergelijkbaar is met het temmen van een woest beest. De leeuw vertegenwoordigt de grote kracht die we zouden kunnen hebben als we een dergelijke controle zouden bereiken, maar laat ook zien dat degenen die falen het risico lopen verscheurd te worden. 

Soefilessen leren ons dat een van de eerste stappen op het innerlijke pad concentratie is. Iedereen heeft weliswaar de mond vol van meditatie – talloze methoden beweren het te onderwijzen, eindeloze uren aan video’s met groene bossen en stromende beken zouden het promoten – maar wat de techniek en omgeving ook is, het is niet mogelijk om te mediteren als men niet heeft geleerd zich te concentreren. Deze les zit impliciet in de eerste woorden van de Aanroep: “Tot de Ene…” We leven verdeeld, zwerven van plaats naar plaats en lijden onder afgescheiden zijn, en de enige remedie voor onze rusteloosheid is het helen van de wond van verdeeldheid. Maar als onze aandacht van de ene gedachte naar de andere springt, afgeleid door een eindeloze stroom van sensaties, het ene moment de ene identiteit dragend en het volgende moment een andere, verteerd door verschillende, soms tegenstrijdige begeerten – hoe kunnen we dan ooit Eenheid ervaren?

Er zijn natuurlijk technieken die nuttig kunnen zijn – manieren om onze aandacht te focussen, mentale en fysieke oefeningen die ons enige beheersing geven over de ‘wilde kat’ die in ons schreeuwt, krabt en springt – maar het zwaard van Manjusri is er een van wijsheid, en wijsheid kan alleen worden ontwikkeld door liefde. In de Aforismen van Hazrat Inayat Khan vinden we: “Wijsheid is liefde, en liefde is ware wijsheid. Wie een koud hart heeft is nooit wijs, en de werkelijk warmhartige mens is nooit dwaas, want liefde komt voort uit wijsheid en wijsheid uit liefde.”

Daarom is de beste concentratie het aanwakkeren van liefde, en wanneer onze liefde rijpt tot toewijding aan het Goddelijke Ideaal, dan leidt wijsheid ons, om de leeuwen en draken en schorpioenen en andere beesten te overwinnen, die ons hebben weerhouden van de vrede en het geluk dat ons thuis is. Men zou kunnen vragen: wat als we geen goddelijk ideaal hebben? Het antwoord is dat iedereen een ideaal heeft, maar dat dit meestal is aangetast en gedegradeerd. De eerste stap in concentratie is dus om in jezelf te kijken om te ontdekken wat je koestert, en dat vervolgens te zuiveren van alle beperkingen. Als bijvoorbeeld in moeilijke tijden jouw ideaal je niet ondersteunt, dan komt dat door de beperkingen die je er zelf aan oplegt. Vertrouw op je liefde en laat je beperkingen varen, dan zal het ideaal tot leven komen.

Het lijkt misschien een klein begin, maar een machtige rivier die uitmondt in de oceaan begint als een klein beekje hoog in de bevroren sneeuw.

Vertaling Kariem Maas