Eeuwigheid in een pakhuis? 

Omdat soefi’s de raadsels van het leven willen begrijpen, zijn ze zelden tevreden met uiterlijke schijn; ze draaien dingen graag op hun kop en binnenstebuiten en bestuderen zaken vanuit verschillende gezichtspunten. Dat is de charme van de verhalen over Nasruddin, zoals wanneer de mullah zijn sleutel zoekt onder de lantaarnpaal in plaats van in het donker waar hij hem heeft laten vallen. In dezelfde geest citeerde Shamcher Beorse, een van de oorspronkelijke moerieds van Hazrat Inayat Khan, toen hij eens een lezing begon, iemand – vermoedelijk Napoleon – die, terwijl hij ‘s ochtends van zijn eerste kopje koffie nipte, tevreden zei: “Ah! Wat zou het leven zijn zonder koffie?” – maar toen, na een pauze, peinzend zei: “Aan de andere kant, wat is het leven mét koffie?”

Pir-o-Moershid Inayat Khan draait soms op een soortgelijke manier zijn gedachten om. In een korte toespraak over ‘De andere kant van de dood’, opgenomen in deel V van de Message Series, zou de lezer beschrijvingen kunnen verwachten van geesten die bevrijd zijn van hun lichaam, hemelse reizen, engelen die op onderzoek uit zijn en plechtige rechtbanken, maar in plaats daarvan brengt de Meester ons ertoe om na te denken over het leven aan DEZE kant van de dood. Als iemand een gelukkig en liefdevol karakter heeft, zo vertelt hij ons, dan zal die geest in de volgende fase van het leven, wanneer het lichaam is afgelegd, in volmaakt geluk zonder beperkingen leven. Anderzijds, als iemand een geest heeft vol verwijten, wrok en klachten, dan zal de ervaring volledig en geheel daaruit bestaan. Terwijl we op aarde rondlopen, neemt het fysieke voertuig ons zo in beslag dat we ons grotendeels niet bewust zijn van onze geest, maar wanneer de zintuigen er niet meer zijn om ons af te leiden, blijft alleen de geesteswereld over. Bovendien vertelt Moershid ons dat de wilskracht afneemt na het verlaten van deze wereld, met als gevolg dat het sturen van onze gedachten veel moeilijker wordt. Ten goede of ten kwade zullen we gedwongen zijn te leven vanuit de koffers die we hebben meegenomen toen we het aardse leven verlieten.

Daarom, zo zegt Hazrat Inayat, hangt wat we kunnen verwachten af van wat we nu zijn, en net zoals we de fysieke ruimte waarin we leven schoonmaken en opruimen, zo moeten we ook regelmatig onze geest schoonmaken. Hij zei: “Onze geest moet net zo goed worden afgestoft en geveegd als onze huizen, en dit doen we door meditatie en concentratie, die alle verkeerde indrukken wegvegen.” 

Hij gaat zelfs nog verder met deze huishoudelijke metafoor door onze gedachten en indrukken te beschrijven als het meubilair van de geesteswereld, en ons te vertellen dat “we zowel meester moeten zijn over onze geest als over ons huis, en niet mogen toestaan dat het een meubelopslagplaats wordt waar alle meubels door elkaar staan. Wij moeten bepalen waar alles geplaatst moet worden, zodat er volledige orde heerst.”

Iedereen die wel eens een tweedehands meubelwinkel heeft bezocht, zal zich ongetwijfeld herinneren hoe tafels, niet bij elkaar passende stoelen, onhandige lampen en stoffige kasten op elkaar zijn gestapeld, met allerlei snuisterijen ertussen, en zal waarschijnlijk ook een steek van schaamte voelen bij het besef dat onze eigen geest inderdaad op deze wanorde lijkt. Een nadenkend persoon zou zich dan kunnen afvragen: “Is dit waar ik wil wonen? Wil ik de eeuwigheid doorbrengen in een somber meubelmagazijn?”

Pir-o-Murshid Inayat adviseert meditatie en concentratie om het magazijn schoon te maken. Concentreren is ongetwijfeld hard werken, vooral in het begin, maar wanneer je volhoudt en de voordelen begint te herkennen, groeit de motivatie, want concentratie stelt je in staat om de wil te sturen, het goddelijke erfgoed dat in elke ziel verborgen ligt. 

Wat betreft de beslissing waar het meubilair geplaatst moet worden: in de materiële wereld zouden we een interieurontwerper kunnen raadplegen over een wenselijke indeling, maar in de spirituele wereld is er geen betere gids voor schoonheid dan het gebed. De soefi-gebeden en die van alle tradities zijn gegeven door grote en liefdevolle zielen die de reis zelf hebben gemaakt. Het oprecht herhalen van de gedachten die de gebeden uitdrukken, is als het volgen van hun voetstappen die ons naar het Eeuwige Doel leiden. En als we, zoals soms gebeurt, het stadium bereiken waarin we de gebeden in onze slaap herhalen, dan kunnen we er zeker van zijn dat ons toekomstige huis geen meubelopslagplaats zal zijn, maar een veel mooier en ordelijker huis.

Vertaling Kariem Maas