Terug naar eenvoud

Iedereen is vertrouwd met de voorstelling van Jezus die de discipelen zegt de kinderen tot hem te laten komen. Misschien voelden zijn leerlingen zich superieur en gingen ze ervan uit dat ze het beter wisten dan de ouders die hun kinderen hadden meegenomen – niet verwonderlijk, aangezien de discipelen zich in het gezelschap bevonden van de charismatische Messias, wat ongetwijfeld bedwelmend moet zijn geweest – maar Jezus zette hen op hun plaats. Als je niet wordt zoals een onschuldig kind, zei hij hen, kunnen jullie het koninkrijk van de hemel wel vergeten. Een heel duidelijk advies, maar hoe doen we dat?

Als we onder onschuld zuiverheid verstaan en iets wat geen kwaad kan, dan is het gebrek aan onschuld een kwaal die vrijwel alle volwassenen met elkaar delen. Een zuivere geest zou immers een onbezwaard gemoed inhouden, en bijna iedereen draagt een pijnlijke last van spijt en schuldgevoelens met zich mee, overblijfselen uit een verleden waarmee we onszelf voortdurend kwellen. De geest sleept ook andere lasten met zich mee, zoals wrok, woede, jaloezie en zelfgenoegzaamheid, maar spijt en schuldgevoelens zijn zo constant dat ze ons denken beperken, net zoals een zich herhalende fysieke taak het lichaam vervormt en verlamt.

Hazrat Inayat Khan noemde dit beperkte denken ‘automatische concentratie’. Daarbij doelde hij op een focus van aandacht die niet bewust gestuurd wordt. Zonder dat we het beseffen, hebben we een bepaalde, starre manier van naar de wereld kijken aangenomen, er is een soort mentale blokkade, die alles kleurt wat we denken, zeggen en doen. Om deze blokkade te verhelpen, adviseerde Hazrat Inayat ons om elke dag wat tijd te besteden aan het koesteren van een tegengestelde gedachte, zoals ‘Ik ben gelukkig’ of ‘Ik ben onschuldig’.

Als sommige mensen, gevoelig voor hun verleden, bedroefd hun hoofd schudden en zeggen: ‘Maar ik BEN schuldig!’, dan moeten we het advies van Pir-o-Moershid zorgvuldiger bekijken. De gedachte ‘Ik ben onschuldig’ is niet bedoeld om te ontkennen wat er is gebeurd, maar om ons begrip van ‘ik’ te veranderen. De wereld van de manifestatie bestaat uit licht en schaduw, en daarom is er niemand die geen enkele fout heeft begaan. Daarom lezen we in Gayan Boulas: ‘Het is niet mogelijk om alleen maar geprezen te worden en nooit enige blaam op zich te laden. Lof en blaam gaan hand in hand.’ Maar de essentie van het Zijn staat boven lof en blaam; zij kan niet worden gekend in de wereld van vergelijkingen, maar alleen in het oneindige licht van de ziel, dat nooit door enige smet is aangetast. De stralende onschuld van een pasgeboren baby is het licht van de ziel dat nog niet is bedekt door indrukken van de wereld.

De onschuld van de wijzen is als die van een baby, in die zin dat zij geen beperkingen en barrières meer zien. In het gebed Khatoem bidden we om verheven te worden boven alle onderscheid en verschil die de wereld verdelen, en dit wordt bereikt wanneer we terugkeren naar de staat van onschuld. Maar we moeten niet vergeten dat onschuld een gemoedstoestand is, geen specifiek gedrag; zuiverheid ligt in het kijken als een kind, niet in het handelen als een kind, zoals we horen in dit gezegde van Vadan Talas:
‘Er zijn twee soorten mensen die kinderlijke eenvoud in hun leven tonen:
de dwaas, die kinderachtige trekjes vertoont,
en de wijze, die de onschuld van een kind toont.’