Draai je om en kijk naar de zon

In de Aforismes zegt Pir-o-Moershid Inayat Khan: “De mens is altijd op weg naar de waarheid. Hij zoekt en zoekt, want in zijn hart is liefde voor wat echt is.” Het is een voortdurende zoektocht die ons onderweg veel teleurstellingen bezorgt, want als enthousiaste kinderen grijpen we eerst het ene nieuwe ding en dan het andere, telkens denkend dat we eindelijk het echte, het betrouwbare hebben gevonden. Vroeg of laat ontdekken we echter de andere kant van wat we hebben gegrepen. Die ervaring is als het zien van een toneeldecor, zo magisch in de avondvoorstelling, in het onthullende, weinig flatteuze licht van de dag. Door vallen en opstaan ontdekken we dat alle namen en vormen vergankelijk en beperkt zijn, en dat ze nooit ons verlangen kunnen vervullen.

Daarom is een essentieel onderdeel van de reis van elke zoeker om te leren dit soort impulsen opzij te zetten, of ze op zijn minst naar de achtergrond te verbannen, waar ze onze kijk op de wereld niet domineren. Maar hoe langer je het pad bewandelt, hoe meer je zal gaan inzien dat het grootste obstakel voor het licht van de waarheid – ook het moeilijkst om opzij te zetten – je eigen zelf is. We zien onszelf in elk beeld. Of we zien onszelf kijken zoals we onszelf in een spiegel zien kijken naar elk beeld. Met andere woorden, onze aanwezigheid dringt zich op aan alles wat we waarnemen.

Sommige leerlingen raken, wanneer ze dit beseffen, verstrikt in een spiraal van schuldgevoelens. Ons hart zoekt naar de waarheid, en hoewel we ernaar verlangen om die te zien, zijn wij het zelf die het zicht belemmeren, waar we ook kijken. We kunnen dan verschillende manieren aanleren om onze aanwezigheid te verminderen, zoals de deugden van bescheidenheid, nederigheid, stilte, onthouding, dienstbaarheid, zorg voor anderen, enzovoort. Deze subtiele eigenschappen laten allemaal ruimte waarin schoonheid kan schitteren. Maar ze kunnen het gevoel van ‘ik’ niet volledig uitwissen – en wanneer we dit ontdekken, neemt het schuldgevoel toe, met als gevolg dat de zoeker steeds meer tijd besteedt aan denken over het ‘zelf’. We beginnen ons te bezoedeld te voelen om de waarheid te naderen – hoewel we misschien hopen er ooit te komen als we maar die vlekken van ‘mezelf’ konden wegwassen.

De remedie, die makkelijker gezegd is dan gedaan, is om al onze aandacht op ons ideaal te richten. Als we ons bewustzijn daar volledig op richten, zullen we zonder het te beseffen ‘degene die kijkt’ vergeten. In plaats van constant en ongelukkig naar de schaduwen te staren, kunnen we ons naar de zon wenden en haar schoonheid ons zicht laten reinigen. Met andere woorden, in plaats van te zoeken naar een manier om ons zelf te laten verdwijnen, kunnen we ons tot ons ideaal wenden. Aan de voeten van God gezeten kunnen we ons overgeven. Dat is de deugd waarmee we uiteindelijk van ons ideaal de werkelijkheid maken. Zoals in Gayan Alapas staat: “Maak God tot werkelijkheid, en God zal jou tot waarheid maken.”

Vertaling Kariem Maas