Wiens idee was dit?

In de jaren twintig, toen Europa nog aan het herstellen was van de verwoesting en het leed van de ‘Grote Oorlog’, zoals die soms werd genoemd, vroeg een moeried aan Hazrat Inayat Khan of het conflict de wil van de meerderheid of van de minderheid was geweest. Het is een vraag die we relevant kunnen vinden voor onze huidige tijd, omdat we regelmatig publieke strijd zien tussen tegengestelde standpunten, en het niet altijd duidelijk is of de keuzes die uiteindelijk worden gemaakt overeenkomen met de wil van de meerderheid of van een bijzonder luidruchtige minderheid.

Pir-o-Moersjid Inayat begon met te zeggen dat het de wil van de minderheid was, dat de enkelen de meerderheid hadden laten volgen, maar toen ging hij verder. De oorlog, zo verklaarde hij, vond in werkelijkheid zijn oorsprong in één geest (mind). Welke mind dat precies was, kan nooit worden achterhaald, zei hij, maar aangezien gedachten niet gelijktijdig in verschillende geesten ontstaan, is het zeker dat het begon met één geest en zich vervolgens verspreidde naar anderen.

Om dit goed te begrijpen, moeten we in gedachten houden hoe soefi’s de geestelijke wereld beschrijven als een spiegelpaleis. Reflectie is de essentie van dit rijk. Als we onze eigen geest zorgvuldig observeren, kunnen we zien hoe de ene gedachte ons naar een andere leidt, en die gedachte ons weer naar een nog verder weg gelegen gedachte stuurt, enzovoort. We kunnen bijvoorbeeld beginnen met het aanschouwen van een bloem en al snel uitkomen bij iets dat ogenschijnlijk niets daarmee te maken heeft, zoals de prijs van een treinkaartje in een ander land. We maken echter een fout als we veronderstellen dat onze geest een privéruimte is, afgesloten van anderen. Wanneer we onze concentratie voldoende ontwikkelen om controle te krijgen over ons mentale verkeer, beginnen we te beseffen dat de sfeer van de geest door ons allen heen ebt en stroomt, dat gedachten zich met ongebreidelde losbandigheid van persoon tot persoon verplaatsen, en dat een gedachte die ‘in ons opkomt’ bijna altijd niet nieuw is, maar alleen ergens anders vandaan komt.

Tijdens de recente epidemie hebben we gemerkt hoe belangrijk lichamelijke hygiëne is en hebben we de soms pijnlijke gevolgen gezien van het niet naleven van de regels. We moeten mentale zuiverheid net zo belangrijk vinden; gedachten zijn zeker net zo besmettelijk als elk virus en kunnen even destructief zijn.

Natuurlijk hebben maar weinig mensen genoeg mentale kracht om ongewenste gedachten echt buiten te sluiten. Als we een tuin als beeld nemen, is het erg moeilijk om alle invasieve onkruiden buiten te houden, maar als we de planten die we willen kweken voeden en water geven – vanwege hun schaduw, hun geur en hun vruchten – helpen ze zelf om te voorkomen dat het onkruid zich verspreidt. Daarom nemen wijzen, in welke traditie ze ook leven, de gewoonte van het gebed aan, want de woorden van gebeden strooien zaadjes van liefde, harmonie en schoonheid op de bodem van het bewustzijn. En in deze moeilijke tijden moeten we ook denken aan samen bidden, want dat heeft een sterker effect. In Gayan Tanas staat deze uitspraak:

“Tarwekorrels, waarom groeien jullie zo dicht bij elkaar? – Eenheid is onze kracht; daarom zoeken jullie in ons jullie levensonderhoud.”

Vertaling Kariem Maas